بهار وطن نیوز، گپ‌وگفتی صمیمانه با سید یوسف حسینی مدیرعامل «خوش‌عهد آذربایجان» درباره مسیرِ «ما می‌توانیم» در عصرِ تحریم

در روزگاری که نوسانات ارزی سایه سنگین تحریم‌ها و پیچیدگی‌های ژئوپلیتیک نفسِ تولیدکنندگان را به شماره انداخته هنوز کسانی هستند که «حرکت» را به «شکایت» ترجیح داده‌اند. سید یوسف حسینی مدیرعامل شرکت خوش‌عهد آذربایجان مصداق بارز این باور است. کسی که با صادرات انبوه در سال گذشته نشان داده است که چگونه می‌توان در دلِ محدودیت‌ها فرصت خلق کرد.

در این گفتگو او از چالش‌های صادرات محصولات کشاورزی، دغدغه‌های بخش خصوصی و آرمانِ برندسازی ایرانی در بازارهای بین‌المللی سخن می‌گوید.

• در ابتدا لطفاً ضمن معرفی خود دورنمایی از فعالیت‌های مجموعه «خوش‌عهد آذربایجان» ارائه دهید.

بنده سید یوسف حسینی مدیرعامل شرکت خوش‌عهد آذربایجان هستم. مجموعه ما فعالیت خود را از سال ۱۳۷۳ آغاز کرد و هسته اصلی تمرکز ما بر فرآوری و صادرات محصولات کشاورزی است. از همان سال‌های ابتدایی رویکرد ما صادرات‌محور بود و بازارهای حوزه اوراسیا و همچنین در برهه‌هایی کشورهای حوزه خلیج فارس (دبی و امارات) را هدف‌گذاری کردیم. اگرچه شرایط خاصِ جنگی در برخی مناطق مسیرهای سنتی ما را با محدودیت‌هایی مواجه کرده و فعلاً تمرکز خود را بر کشورهای اوراسیا متمرکز کرده‌ایم اما مسیر رشد را با قدرت ادامه داده‌ایم. در آغاز راه طبیعی بود که صادرات چشمگیری نداشتیم اما با استعانت از خداوند و تکیه بر تیمی مجرب سال گذشته به رکورد صادرات دست یافتیم. سبد محصولات ما محصولات کشاورزی که هر یک در تنوعی گسترده صادر می‌شوند. هدف ما این است که هم از نظر کمی و هم کیفی رشد کنیم و حضوری گسترده‌تر و ماندگارتر می باشد و در کل می توان چنین بیان نمود که هدف غایی ما توسعه کمی و کیفی و تثبیت حضوری ماندگار در تراز جهانی است.

-با توجه به تغییرات ژئوپلیتیک وضعیت بازارهای هدف به‌ویژه کشورهای عربی برای شما چگونه است؟

واقعیت این است که ما در شرایطی هستیم که می‌توان آن را وضعیتِ «نه صلح، نه جنگ» نامید. در حال حاضر حدود ۷۰۰۰ کانتینر کالای ایرانی در آن سوی مرزها بلاتکلیف مانده‌اند. این موضوع تنها دغدغه شرکت ما نیست یک معضل ملی است که توسط دشمنان و با تهاجم آنها به سرزمین ما تحمیل شده است اما این مسئله بسیاری از بازرگانان را درگیر کرده است. لازم است متولیان امر با همراهی تجار و بازرگانان با تدابیر لازم در این شرایط بستری شفاف برای برنامه‌ریزی تولیدکنندگان و تجار فراهم آورند تا تولیدکننده، تاجر و صادرکننده بدانند بر چه مبنایی باید برنامه‌ریزی کنند.

• در چنین فضای پرچالشی، شرکت‌های صادرات‌محور با چه موانعی روبه‌رو هستند؟

ضمن اینکه بنده مدیرعامل شرکت خوش‌عهد هستم و افتخار دارم ریاست کمیسیون صادرات و مدیریت واردات اتاق بازرگانی تبریز و صنایع استان  و همچنین دبیر میز اوراسیا را هم بر عهده دارم، باید بگویم این بی‌ثباتی واقعاً تولید و صادرات را فرسوده می‌کند زیرا که بی‌ثباتی دشمنِ تولید است. شرکتی که صادرات‌محور نباشد محکوم به فناست. کشور ما با جمعیتی حدود ۹۰ میلیون نفر داریم لذا باید هدف‌مان جهانی شدن باشد. باید به‌دنبال برندسازی باشیم زیراکه راهی جز «جهانی شدن» و «برندسازی» نداریم. تحریم‌ها سد بزرگی بر سر راه ما هستند اما علارغم این همه تحریم و محدودیت ها  ما همچنان به خیلی از کشورهای جهان صادرات داریم و با وجود دشواری‌ها به شیوه‌های غیرمستقیم حتی با بازارهایی نظیر عربستان و با واسطه به خود کشور آمریکا صادرات داشتیم. اگر سوئیفت بازگشایی شود ظرفیت واقعی صادرات ما چندین برابر خواهد شد و ظرفیت واقعی ما خیلی بیشتر آشکار می‌شود با این حال ما تاب‌آوری خوبی داشته‌ایم و توانسته‌ایم مسیر تولید و صادرات را ادامه دهیم. باید اذغان نمود که تاب‌آوریِ صادرکنندگان ایرانی ستودنی است اگر همین فشارها به اقتصاد کشورهای دیگر وارد می‌شد قطعاً دچار فروپاشی می‌شدند و حتی در آینده تجار و تولیدکنندگان ما می توانند الگوی مناسب تجارت برای کل جهان باشند.

• آیا تسهیلات دولتی برای جبران خسارت‌های ناشی از جنگ به مجموعه شما تخصیص یافته است؟

خیر و البته باید بگویم چندان امیدی به اجرایی شدن این وعده‌ها ندارم. وعده ۷۰۰ همت تسهیلات کشوری که سهم استان ما از آن حدود ۷۰ همت بود تاکنون محقق نشده است. دولت در حال حاضر در شرایط جنگی و با محدودیت منابع مواجه است و اولویت‌ها بر بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده متمرکز شده است. بنابراین نباید انتظار اجرای فوری چنین طرح‌های حمایتی را از دلت در چنین شرایطی را داشت.

• به عنوان عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی تبریز نقش این نهاد را در حل مشکلات بخش خصوصی چگونه ارزیابی می‌کنید؟

من عضو هیئت نمایندگان هستم اما واقعیت این است که اتاق بازرگانی تبریز قدیمی‌ترین اتاق بازرگانی کشور است؛ حتی پیش از تهران نیز فعال بوده و کهن‌ترین اتاق تجارت کشور می باشد. معتقدم دولت و بخش خصوصی و دولت باید در یک مسیر و در یک کشتی حرکت می کنند لذا برای حرکت نمودن و به مقصد رسیدن باید هر دوپارو بزنند. در آذربایجان شرقی حدود ۹۵ درصد اقتصاد استان آذربایجان شرقی در اختیار بخش خصوصی است که این یک رکورد کم‌نظیر در کشور محسوب می‌شود. بخش خصوصی در تمامی بحران‌ها (زلزله، سیل، کرونا) پشتوانه دولت بوده است. در شورای گفت‌وگو نیز مصوبات خوبی داریم اما گلایه اصلی من عدم اجرای تمام‌عیار این مصوبات اس در حالی که رئیس شورای گفت‌وگو آقای استاندار و دبیر آن رئیس اتاق می باشند می توانند موفق تر عمل نمایند.

• دلیل اصلی عدم اجرای مصوبات چیست؟

بیشتر به‌دلیل طولانی بودن فرآیندهای اداری می باشد و از سوی دیگر از طرف دکتر پزشکیان رئیس‌جمهور  کشور به آقای استاندار تفویض اختیار شده و استاندار در واقع حکم رئیس‌جمهور استان را دارد. با این وجود متأسفانه بعضی مسئولان وقتی می‌خواهیم درباره مشکلات صحبت کنیم به جنگ و شرایط خاص استناد می‌کنند و همین را بهانه می‌دانند. اگر از ظرفیت‌ها درست استفاده کنیم، نباید این‌همه مشکل برای تولید و صنعت استان وجود داشته باشد. درخواست من از مسئولان ارشد استانی این است که روی اجرای مصوبات بیشتر تأکید کنند و با قاطعیت بر اجرای مصوبات نظارت کند تا کارها با سرعت و کیفیت بیشتری پیش برود.

• دغدغه اصلی شما در حوزه صادرات و واردات چیست؟

اولویت نخست ما تأمین «نقدینگی» است چرا که تجارتِ بدون سرمایه در گردش ممکن نیست. متأسفانه تخصیص تسهیلات بانکی علیرغم مصوبات و پیگیری‌ها از طریق بانک مرکزی هنوز به نتیجه مطلوب نرسیده است. تورم موجود باعث شده تا قدرت خرید ما برای تهیه کالا به نصف کاهش یابد. سیستم بانکی باید به عنوان بازوی حمایت‌گر در کنار تولیدکننده باشد تا بتوانیم در بازارهای رقابتی جهان، صندلی خود را حفظ کنیم.

• وضعیت مالیاتی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

سال گذشته اگر اشتباه نکنم رقم مالیات ما حدود ۳۴ همت بود اما امسال این عدد باز هم اگر خطا نکنم به حدود ۶۱ و خرده‌ای همت رسیده است یعنی رقمی کمتر از ۶۲ همت. طبیعی است که نسبت به چنین افزایشی معترض باشیم و این اعتراض را نیز رسماً مطرح کرده‌ایم.

نکته اساسی اینجاست که موضوع مالیات باید کارشناسی و مبتنی بر واقعیت‌های اقتصادی بررسی شود. یک بنگاه اقتصادی برای پرداخت مالیات ابتدا باید سرپا بماند و امکان فعالیت مؤثر داشته باشد. روشن است که با افزایش قیمت‌ها افزایش متناسب مالیات در برخی موارد قابل بحث است اما وقتی عملاً کسب‌وکار به دلیل شرایط موجود نتوانسته کار کند یا درآمد واقعی محقق نشده این پرسش جدی مطرح می‌شود که مالیات از چه محل باید پرداخت شود؟ چنین رویکردی از منظر شرعی، عرفی، قانونی و حتی منطقی قابل دفاع نیست.

در عین حال ما به این واقعیت هم آگاهیم که دولت برای اداره کشور هزینه دارد و بخشی از این هزینه‌ها از محل مالیات و دارایی‌ها تأمین می‌شود. اما تا زمانی که وضعیت اقتصادی و تجاری کشور به ثبات و شفافیت نرسیده نباید از صنعتگران، تولیدکنندگان و تجار انتظارات غیرواقع‌بینانه داشت. امروز ما هم‌زمان با چند مانع جدی روبه‌رو هستیم مشکلات صادرات، دشواری تأمین مواد اولیه، کمبود نقدینگی و بسته بودن یا اختلال در مسیرهای تجاری. در چنین شرایطی کالا تولید شده اما روی دست تولیدکننده مانده است سؤال اینجاست که این کالا باید کجا و چگونه صادر شود؟ روشن است که اتکا صرف به بازار اوراسیا نیز به تنهایی پاسخ‌گوی همه این چالش‌ها نیست.

• نگاه شما به آینده و جانشین‌پروری در شرکت چگونه است؟

ما از همان روز نخست، بر مدارِ امید حرکت کرده‌ایم و همواره به لطف و یاری خداوند تکیه داشته‌ایم باوری که در تمامی این سال‌ها چراغ راهمان بوده است. ما از صفر آغاز کردیم و با تلاشی بی‌وقفه جایگاه امروزمان را ساختیم. اکنون در مرحله‌ای هستیم که با افتخار از نسل جوان و تحصیل‌کرده برای پیشبردِ این مسیر دعوت کرده‌ایم.

اعلام آمادگی ما برای واگذاری امور به نسل بعد نه یک پایان که آغازی تازه است. می‌خواهیم با تلفیقِ تجربه‌ی سالیانِ خود و دانشِ نوینِ جوانان این حرکت را استمرار ببخشیم. اعتقاد راسخ دارم که کار ماهیتی ماندگار دارد. این مشعل نباید خاموش شود بلکه باید با قدرت به دستان توانمندِ نسل آینده سپرده شود تا پرچمِ این عهد همچنان برافراشته بماند.

• پیام شما به فعالان این حوزه چیست؟

باور و اعتقاد شرکت «ما می‌توانیم» از شعار تا باورِ عملی می باشد. سخن پایانی من خطاب به جامعه دانشگاهی، دانشجویان و اساتید فرهیخته است امروز عرصه تجارت دیگر میدانِ سنتیِ گذشته نیست. اگر دیروز یک راننده تنها به مهارت رانندگی نیاز داشت امروز برای تردد در مرزهای بین‌المللی، نیازمند دانشِ روز و آگاهیِ کامل از ضوابط و فرآیندهای جهانی است. در تجارت نیز دقیقاً همین قاعده حاکم است. صادرکننده و تولیدکننده بیش از هر زمان دیگری به پیوندِ میان «دانش آکادمیک» و «تجربه عملی» نیاز دارند. ما در مجموعه خود با همین رویکرد تفاهم‌نامه‌هایی با دانشگاه‌های معتبر منعقد کرده‌ایم چرا که معتقدیم علم تنها زمانی میوه می‌دهد که در بسترِ تجربه به کار گرفته شود بازارهای جهانی میدانِ عمل‌اند و درکِ پیچیدگی‌های آن جز با حضورِ میدانی میسر نیست.

در این مسیر خستگی معنایی ندارد. نباید با دیدنِ اولین مانع عقب‌نشینی کرد یا در میانه راه توقف را برگزید. کار باید همانند موشک با شتاب و استمرار به سمت اهداف بلند حرکت کند. تا نفس در سینه داریم باید این مسیر را با قدرت ادامه دهیم. شعارِ «ما می‌توانیم» برای ما تنها یک واژه نیست، بلکه الگویی الهام‌بخش است که اگر در ذهن و عمل‌مان نهادینه شود بسیاری از گره‌های کورِ اقتصاد باز خواهد شد. حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی از سئول و دبی گرفته تا مسکو و دیگر مراکز تجاری جهان یک ضرورت است. نباید از هزینه کردن برای حضور در این آوردگاه‌ها هراسید چرا که در دنیای رقابتیِ امروز بدون «برندسازی» راه به جایی نخواهیم برد. کالا باید هویت پیدا کند و به یک «برند» ماندگار تبدیل شود تا بتواند در بازارهای جهانی، نامِ ایران و ایرانی را بلندآوازه کند.

• جناب حسینی در میان هجمه‌ای از چالش‌های اقتصادی چرا شما شعار «ما می‌توانیم» را به عنوان سرلوحه شرکت برگزیده‌اید؟

(با لبخند) خدا حفظ‌تان کند که یادم انداختید بله بهترین شعار همین است. «ما می‌توانیم» اگر این الگو به یک باورِ قلبی و ریشه‌دار تبدیل شود دیگر هیچ بن‌بستی در مسیر ما معنا ندارد. اصلاً چرا نتوانیم؟ ما از نقطه‌ی صفر شروع کردیم و به اینجا رسیدیم. اتفاقاً باید بگویم عدد «صفر» عدد کوچکی نیست بلکه عددی بزرگ و سرشار از فرصت است. انسان اگر روزی به مرحله صفر هم برسد نباید بترسد چرا که دوباره می‌تواند با دانشی غنی‌تر و تجربه‌ای گران‌بها، کار را از نو شروع کند.

• برای ماندگاری در بازارهای جهانی، چه ضرورتی را پیش روی نسل جوان می‌بینید؟

ما باید در نمایشگاه‌های بزرگ دنیا حضور داشته باشیم باید هزینه کنیم و برند بسازیم. بدون «برند» ماندگاری در بازار جهانی یک توهم است کالا باید صاحبِ امضا و هویت باشد. اگر بخواهم درباره این موضوعات سخن بگویم حرف‌های زیادی دارم که می‌توان درباره آن یک کتاب نوشت. اما برای اینکه سخن به درازا نکشد تنها به یک نکته بسنده می‌کنم دغدغه‌ی امروز من نسل جوان ماست. نسلی که متأسفانه از نظر مالی و قدرت خرید در شرایط دشوارتری قرار گرفته است. ما وظیفه داریم تجربیاتمان را به آن‌ها منتقل کنیم و مسیر را برایشان هموار سازیم.

چرا نام مجموعه را «خوش‌عهد» گذاشتید و چرا «اثر انگشت» را به عنوان نمادِ این برند انتخاب کردید؟

«خوش‌عهد» نامی است که تعهدِ ما را فریاد می‌زند. لوگوی ما «اثر انگشت» است چرا که اثر انگشت یگانه‌ترین امضای هر انسان و نمادِ پایبندی به عهد و وفای به قول است. در تجارتِ بین‌الملل اعتبارِ یک تاجر همان امضای اوست. ما این نماد را برگزیدیم تا همواره به خودمان یادآوری کنیم که در برابرِ مشتری و در برابرِ این خاک متعهد بمانیم. در پایان تنها آرزویم این است که خداوند ما را در این مسیر راهنمایی کند تا همواره به عهدی که با خلق و خالق بسته‌ایم، وفادار بمانیم.

#سید_یوسف_حسینی #خوش_عهد_آذربایجان  #بهار_وطن #بهار_وطن_نیوز