پیوند خانه و مدرسه؛ کلید رشد تحصیلی و تربیتی دانش‌آموزان

در تقویم آموزشی کشور  از ۲۴ مهرماه به عنوان هفته پیوند اولیا و مربیان نام‌گذاری شده است؛ هفته‌ای برای یادآوری اهمیت همکاری خانواده و مدرسه در مسیر رشد فکری، تحصیلی و اخلاقی دانش‌آموزان.

این هفته فرصتی است تا والدین و معلمان در کنار یکدیگر به بررسی نیازها، توانایی‌ها و چالش‌های آموزشی فرزندان بپردازند و با تبادل تجربه و هم‌فکری، زمینه‌ساز محیطی پویا و حمایت‌گر برای یادگیری مؤثرتر شوند.

مرجان جنگی، مربی هنر در گفت‌وگو با ایسنا تصریح کرد: جلسات میان اولیا و مربیان به شرط تبادل متقابل و همیاری، می‌تواند در پیش‌برد مسیر تحصیلی دانش‌آموزان بسیار مؤثر واقع شود. تأثیر خانواده بر دانش‌آموز بسیار زیاد است و همراهی والدین با فرزندشان و توجه به تحصیل آن‌ها، کودک را چندین پله جلو می‌اندازد.

وی ادامه داد: متأسفانه گاهی خانواده‌ها از کودکان و معلمان انتظارهای غیرمنطقی دارند که روند طبیعی آموزش را مختل می‌کند. حتی در برخی موارد، توجه و رسیدگی بیش از اندازه باعث آسیب به کودک می‌شود. به نظر من در جلسات اولیا و مربیان بهتر است به جای گوشزد کردن مشکلات و کمبودها، بر بررسی نقاط قوت دانش‌آموزان تمرکز شود و از مقایسه کودکان با یکدیگر خودداری کنیم.

وی تاکید کرد: احترام متقابل و ایجاد بستر انتقادپذیری چه از سوی مربیان و چه از سوی والدین، می‌تواند پیوندی محکم و مثبت میان دو طرف شکل دهد. باید از کودکان به اندازه سن و توانشان انتظار داشته باشیم و کودکی آن‌ها را به بهانه تحصیل محدود نکنیم. هر دانش‌آموز در بسترهای مختلف جای رشد دارد که با زمان دادن می‌توان آن را کشف کرد و پرورش داد.

زیبا عبدالحسینی، کارشناس آموزش ابتدایی  بیان کرد: جلسات اولیا و مربیان تا حدی مفید هستند، اما متأسفانه بسیاری از خانواده‌ها به جای تلاش برای رفع مشکلات، سعی در توجیه کم‌کاری یا بی‌توجهی دانش‌آموز دارند تا بار آموزش را به‌طور کامل بر دوش معلم بگذارند؛ در حالی که اصلی‌ترین محیط برای پیشرفت تحصیلی پس از مدرسه، محیط خانه است و والدین و حتی خواهر و برادرهای بزرگ‌تر می‌توانند نقش راهنما و مربی را ایفا کنند.

وی گفت: بسیاری از والدین تصور می‌کنند تنها معلم یا دانش‌آموز مسئول وضعیت تحصیلی است، در صورتی که آن‌ها نیز نقش مهمی در آموزش دارند و نباید از این مسئولیت شانه خالی کنند. به نظر من مدیر و معاونین مدرسه باید وظایف مشخصی برای والدین تعریف کنند تا از دخالت‌های بی‌مورد جلوگیری شود و در عین حال، از مشارکت مؤثر آن‌ها در آموزش فرزندان استفاده شود.

وی خاطرنشان کرد: یکی از مهم‌ترین تغییراتی که باید صورت گیرد، الزام حضور همه والدین در جلسات و نپذیرفتن بهانه‌تراشی برای غیبت در این نشست‌ها است؛ زیرا با تعامل بهتر و توضیح ضرورت این جلسات، می‌توان خانواده‌ها را به همکاری بیشتر ترغیب کرد. آموزش فرآیندی مداوم است که پس از پایان ساعت مدرسه تمام نمی‌شود، بلکه باید در محیط خانه نیز به شکلی متعادل و آگاهانه ادامه پیدا کند.

حانیه دهقانی، معلم ورزش، با اشاره به اهمیت جلسات پیوند اولیا و مربیان، تجربه خود از این نشست‌ها را در مناطق مختلف آموزشی متفاوت می‌داند.

وی  گفت: به‌طور کلی، اثرگذاری جلسات اولیا و مربیان بستگی زیادی به موقعیت فرهنگی و اجتماعی منطقه دارد. در برخی مدارس، به‌ویژه در مناطق برخوردار، سطح درک و تعامل والدین بالاتر است و این جلسات واقعاً در پیشرفت دانش‌آموزان نقش دارند. اما در برخی مناطق، این نشست‌ها بیشتر جنبه رسمی پیدا می‌کنند و کمتر به نتیجه ملموس منجر می‌شوند.

وی درباره نقش خانواده در وضعیت تحصیلی دانش‌آموزان افزود: نقش خانواده‌ها در پیشرفت یا افت تحصیلی فرزندان بسیار زیاد است. میزان توجه، همراهی و نوع رفتار والدین می‌تواند مسیر آموزشی کودک را تغییر دهد. خانواده‌هایی که به‌جای کنترل و فشار، با فرزندشان همراهی و گفت‌وگو می‌کنند، نتایج بسیار بهتری می‌گیرند.

وی یکی از چالش‌های اصلی خود در ارتباط با والدین را مقایسه‌ کردن کودکان با یکدیگر عنوان کرد و گفت: بسیاری از والدین، بدون توجه به تفاوت‌های فردی، فرزند خود را با دیگران مقایسه می‌کنند. این رفتار هم اعتمادبه‌نفس دانش‌آموز را کاهش می‌دهد و هم انگیزه یادگیری را از بین می‌برد.

دهقانی درباره حد و مرز دخالت والدین در امور مدرسه توضیح داد: در مقاطع ابتدایی، دخالت و پیگیری خانواده‌ها در مسائل آموزشی و تربیتی فرزندان ضروری است، اما با گذشت زمان و رشد کودک باید این دخالت‌ها کاهش پیدا کند. والدین بهتر است نقش هدایت‌گر داشته باشند نه کنترل‌گر.

وی در ادامه به ضرورت تغییر در نحوه برگزاری جلسات اشاره کرد و گفت: جلسات اولیا و مربیان باید بیشتر به آموزش والدین اختصاص یابد. لازم است در این نشست‌ها درباره موضوعاتی مانند پرهیز از مقایسه، روش صحیح تشویق و نحوه ایجاد انگیزه در کودکان صحبت شود تا والدین هم آموزش ببینند.

وی افزود: به نظر من، مدیریت مدرسه نقش اصلی را در پویایی این ارتباط دارد. اگر مدیر بتواند فضایی برای گفت‌وگو و تعامل سازنده ایجاد کند، ارتباط میان خانه و مدرسه تداوم پیدا می‌کند و به نتایج مثبت‌تری می‌رسد.

دهقانی در پایان خطاب به والدین گفت: به فرزندان‌تان اجازه دهید با علاقه و توانایی خودشان پیش بروند. هر کودک مسیر خاص خودش را دارد، پس مقایسه نکنید و اجازه دهید یادگیری برایشان به تجربه‌ای لذت‌بخش تبدیل شود.

اسفندیار صادقی، مدیرکل آموزش و پرورش استان آذربایجان شرقی به مناسبت هفته پیوند اولیا و مربیان پیامی صادر کرد که متن پیام به شرح زیر است:

« هفته پیوند اولیا و مربیان، فرصتی مغتنم برای تجدید میثاق خانه و مدرسه در مسیر تربیت نسلی دانا، مؤمن و توانمند است. این هفته، که با شعار ارزشمند «انجمن اولیا و مربیان، حامی توسعه عدالت آموزشی و پرورشی» مزین شده است، یادآور نقش بی‌بدیل خانواده در تعالی تعلیم و تربیت و تحقق عدالت آموزشی در سراسر میهن اسلامی‌مان می‌باشد.

در استان آذربایجان شرقی، فرهنگ مشارکت، همدلی و همراهی اولیا با مدرسه، همواره از سرمایه‌های ارزشمند نظام تعلیم و تربیت بوده است که این همراهی، پشتوانه‌ای مستحکم برای پیشبرد برنامه‌های آموزشی و پرورشی در مدارس استان به شمار می‌آید و نمادی از هم‌افزایی اجتماعی در مسیر رشد علمی و اخلاقی فرزندان این مرز و بوم است.

سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، بر ضرورت نقش‌آفرینی خانواده در فرآیند تعلیم و تربیت و اجرای برنامه‌های مدرسه تأکید ویژه‌ای دارد؛ چراکه بدون مشارکت مؤثر اولیا، تحقق اهداف متعالی این سند امکان‌پذیر نخواهد بود.

بی‌تردید، نهضت توسعه عدالت آموزشی و پرورشی که در راستای سیاست‌های دولت مردمی و تأکیدات مقام عالی ریاست جمهوری شکل گرفته است، تنها با حضور آگاهانه و مشارکت فعال مردم و اولیا در عرصه‌های گوناگون آموزش و پرورش به اوج خود خواهد رسید.

خوشبختانه در سال تحصیلی جاری، با الطاف الهی و همت جمعی فرهنگیان، مدیران مدارس و همراهی صمیمانه اولیای گران‌قدر، شاهد بازگشایی مطلوب مدارس و شور و نشاطی دوباره در فضای تعلیم و تربیت استان بوده‌ایم. این همراهی ارزشمند، نمادی از پیوند ناگسستنی خانه و مدرسه و نشانه‌ای روشن از عزم همگانی برای ساختن آینده‌ای روشن‌تر برای فرزندان ایران اسلامی است.

در پایان، ضمن گرامیداشت «هفته پیوند اولیا و مربیان»، از تمامی خانواده‌ها، فرهنگیان و اعضای محترم انجمن‌های اولیا و مربیان استان آذربایجان شرقی که با احساس مسئولیت و هم‌دلی، مسیر رشد و بالندگی نظام تعلیم و تربیت را هموار می‌سازند، صمیمانه قدردانی می‌نمایم. امید آن‌که این تعامل سازنده، بیش از پیش تداوم یابد و ما را در تحقق جامعه‌ای دانا، عادل و متعالی یاری رساند.»