به گزارش پایگاه خبری بهار وطن نیوز به نقل از مهر،  جنگ تنها در میدان نظامی تعیین تکلیف نمی‌شود؛ همان‌طور که جمهوری اسلامی ایران در میدان نبرد توانست با اتخاذ آرایش و تدابیر متناسب، در برابر حملات دشمن ایستادگی کند، امروز نیز در عرصه اقتصادی نیازمند چنین رویکردی است. پیمان فلسفی، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی و رئیس فراکسیون کشاورزی پویا و امور عشایر مجلس، با تأکید بر ضرورت تغییر آرایش اقتصادی کشور، معتقد است همان‌گونه که در برابر تهدیدات نظامی برنامه‌ریزی و اقدام متقابل صورت گرفت، در مواجهه با جنگ اقتصادی نیز باید با اتخاذ سیاست‌های جدید و استفاده از ظرفیت‌های داخلی و بین‌المللی، مسیر مقابله با فشارهای اقتصادی و تحریم‌ها را دنبال کرد.

فلسفی از طرح سه‌فوریتی اقتصاد مقاومتی و محورهای آن از جمله تثبیت نرخ ارز، تقویت ارزش پول ملی، کاهش وابستگی به دلار، استفاده از پول ملی و پول دیجیتال در مبادلات تجاری و بهره‌گیری از ظرفیت‌هایی همچون بریکس و اکو سخن گفت. او همچنین نقش بانک مرکزی در مدیریت بازار ارز، ساماندهی بازارهای غیررسمی و استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان برای توکنایز کردن پول ملی را تشریح کرد.

رئیس فراکسیون کشاورزی پویا و امور عشایر مجلس در بخش دیگری از این گفتگو، درباره تأمین و ترخیص کالاهای اساسی، حمایت از تولیدکنندگان، نحوه تخصیص یارانه‌ها و ضرورت اصلاح برخی سیاست‌های اقتصادی توضیح داد. موضوع ترمیم حقوق کارکنان دولت، کارگران، بازنشستگان و نیروهای مسلح و همچنین ضرورت ارائه متمم بودجه سال ۱۴۰۵ از سوی دولت نیز از دیگر محورهای این گفتگو بود.

متن کامل این گفتگو به شرح زیر است:

با توجه به تشدید فشارهای اقتصادی، تحریم‌ها و محدودیت‌های ایجادشده در مسیر تجارت و حمل‌ونقل دریایی، به نظر شما اقتصاد ایران برای مواجهه مؤثر با این شرایط باید چه تغییراتی در سیاست‌ها و ساختارهای خود ایجاد کند؟ مهم‌ترین راهکارهای عملی برای تقویت تاب‌آوری اقتصاد و مقابله با فشارهای اقتصادی چیست؟

همان‌طور که اشاره کردید، نبرد نابرابری که دشمن علیه ما آغاز کرده است، تا اینجای کار با برتری نظامی و در واقع با پاسخ‌های قاطعانه رزمندگان عزیزمان در میدان همراه بوده و ما به پیروزی‌های بسیار خوبی دست یافته‌ایم.

دشمن پس از آنکه نتوانست از مسیر نظامی به اهداف خود دست پیدا کند، جنگ اقتصادی را علیه ملت ایران دنبال کرد. ما باید در عرصه اقتصادی نیز با دشمن مقابله کنیم

دشمن به‌درستی متوجه شد که نمی‌تواند از مسیر نظامی آن ضربه‌ای را که مدنظر دارد به ما وارد کند و به اهداف خود دست یابد. البته در گذشته نیز بارها گفته می‌شد و دشمن باید این موضوع را درک می‌کرد که جمهوری اسلامی ایران به هیچ‌وجه از طریق تهدیدات سخت و جنگ سخت از پا درنخواهد آمد؛ با این حال، دشمن دچار خطای محاسباتی شد و به کشور ما حمله کرد. البته این حمله آسیب‌هایی نیز به همراه داشت، اما به هیچ‌وجه نتوانست دشمن را به اهدافی که دنبال می‌کرد، برساند.

از سوی دیگر دشمن هم‌زمان با حمله نظامی، به روش‌ها و شیوه‌های دیگری نیز متوسل شد که مهم‌ترین آن، جنگ اقتصادی علیه ملت عزیز ماست. البته این جنگ اقتصادی حدود ۴۷، ۴۸ سال است که آغاز شده و یکی از نمونه‌های مشخص آن، تحریم‌هاست. تحریم، از منظر طبقه‌بندی پدافندی و در ادبیات جنگی و دفاعی، در واقع نوعی تهدید نیمه‌سخت تلقی می‌شود. از منظر پدافند غیرعامل، قاعدتاً ما باید تمهیدات لازم را می‌اندیشیدیم و به تهدیدات دشمن با زبان و در همان عرصه‌ای که اعمال می‌شوند، پاسخ می‌دادیم. بنابراین، در عرصه اقتصادی نیز طبیعتاً باید چنین رویکردی را دنبال می‌کردیم. همان‌طور که در حوزه نظامی، از ابتدا و به‌صورت گام‌به‌گام برنامه‌ریزی کردیم و حتی در برخی مواقع بیش از آنچه دشمن به ما ضربه وارد کرد، به او ضربه زدیم، در عرصه اقتصادی نیز باید برنامه‌ریزی‌های لازم به همین شکل صورت می‌گرفت.

البته تا به امروز اقدامات خوبی انجام شده است، اما به نظر من همچنان باید تمهیدات دیگری نیز اندیشیده شود. ضمن اینکه دشمن، با وجود توطئه‌هایی که تدارک دیده و نقشه‌هایی که طراحی کرده است، در این عرصه نیز هنوز نتوانسته به اهداف خود دست پیدا کند.

این موضوع تا حد زیادی به ویژگی‌های ژئوپلیتیکی کشور ما، ظرفیت‌ها و ویژگی‌های اقتصادی ایران، تدابیری که رهبر شهید، رضوان‌الله تعالی علیه، در زمان حیات خود اندیشیدند و همچنین تدابیر مقام معظم رهبری، حفظه‌الله تعالی علیه، بازمی‌گردد. مجموعه این عوامل، به هر حال، نقش بسیار مهمی در تاب‌آوری مردم و مقاومت آنان در عرصه اقتصادی داشته است. با این حال، به نظر می‌رسد که همچنان باید تدابیر و راهکارهای دیگری را نیز در نظر بگیریم.

اگر بخواهیم موضوع را به‌صورت مصداقی‌تر بررسی کنیم، برای ایجاد یک «آرایش اقتصادی» متناسب با شرایط جنگ اقتصادی چه اقداماتی باید در اولویت قرار گیرد؟ برای مثال، موضوع کاهش وابستگی به دلار و حذف یا محدود کردن نقش آن در چرخه اقتصادی کشور، چه جایگاهی در این راهبرد دارد و چه الزامات و پیش‌نیازهایی برای اجرای آن باید مورد توجه قرار گیرد؟

مؤلفه‌های مختلفی در عرصه اقتصاد نقش دارند. آنچه آمریکایی‌ها به آن بسیار دل بسته‌اند، ارزش پول ملی است که سال‌های سال روی آن کار کرده‌ و به شیوه‌های مختلف سعی کردند دلار را به‌عنوان یک کالا در اقتصاد کشور جا بیندازند و نقش این ارز خارجی و سایر ارزهای خارجی را پررنگ کنند.

سال‌ها تلاش شده دلار و سایر ارزهای خارجی نقش پررنگ‌تری در اقتصاد ایران پیدا کنند. برای افزایش ارزش پول ملی، باید در آرایش اقتصادی کشور تغییر ایجاد شود و درباره ادامه سیاست مدیریت شناور ارز بازنگری صورت گیرد

اما دلار به‌عنوان ارز مربوط به این کشورِ دشمن و متخاصم، که البته آنها در تمام دنیا قصد دارند آقایی و سلطه آن را حفظ کنند، امروز با افول مواجه شده است. در کشور ما نیز آنها همین رویکرد را دنبال می‌کردند. ما بارها و بارها دیدیم که ترامپ حتی در توییت‌های خودش به این موضوع اشاره و سعی کرده است از این طریق جنگ روانی آن را جزو دستاوردهای خودش بداند؛ مثلاً اینکه ارزش دلار را از ۱۳۰ هزار تومان در طول جنگ به ۱۹۰ هزار تومان، سپس به ۲۰۰ هزار تومان و اکنون نیز به بالای ۲۳۰ هزار تومان رسانده است.

خب، این موضوع مترادف با کاهش ارزش پول ملی ماست و ما باید تدابیری بیندیشیم که ارزش پول ملی افزایش پیدا کند و این کار شدنی است. اگر ما فکر کنیم که دشمن در این زمینه دارد به اهداف خودش می‌رسد، اشتباه است. ما باید تمهیداتی بیندیشیم، آرایش جنگی خودمان را در حوزه اقتصادی تغییر بدهیم و تصمیماتی بگیریم که شاید پیش از این نگرفته‌ایم.

الان اگر ما به‌صورت شناورِ مدیریت‌شده، قیمت ارز را کنترل یا مدیریت می‌کنیم، می‌بایست نسبت به این تصمیم بازنگری کنیم. این موضوع قابل جبران و قابل اصلاح است. به همین دلیل نیز پیشنهاداتی را ارائه کرده‌ایم. خود بنده پیشنهادی را آماده کردم و طرحی را به‌صورت سه‌فوریتی آماده و تقدیم مجلس کردم و ان‌شاءالله به‌زودی در سامانه قانون‌گذاری مجلس بارگذاری خواهد شد.

در این طرح چه محورها و سازوکارهایی برای تقویت اقتصاد کشور و مقابله با چالش‌های اقتصادی در نظر گرفته شده است؟

در این طرح مباحثی را دنبال کرده‌ایم که می‌تواند سازوکارهای اقتصاد مقاومتی را در کشور تقویت کند و زمینه عملیاتی شدن سیاست‌های اقتصاد مقاومتی را فراهم آورد؛ سیاست‌هایی که یکی از محورهای آنها از ابتدا، افزایش ارزش پول ملی بوده است. هدف این است که این سیاست‌ها در مقام عمل نیز جامه عمل بپوشد و بتواند به حل مشکل ارز کمک کند.

البته فقط تثبیت قیمت ارز نیست که می‌تواند مشکل را حل کند؛ یک‌سری تمهیدات دیگر نیز باید برای موضوع اسقاط تدریجی ارزش دلار، که در آخرین پیام مقام معظم رهبری نیز مورد تأکید قرار گرفته بود، اندیشیده شود.

این موضوع باید از راه‌های دیگری نیز دنبال شود؛ از جمله جایگزینی پول ملی در مراودات تجاری، حداقل با کشورهای همسایه. همچنین جایگزینی پول ملی دیجیتال و تبدیل آن به عاملی که تجار و بازرگانان ما بتوانند از طریق پول دیجیتال مراودات تجاری خود را انجام دهند؛ همان‌طور که چینی‌ها این کار را انجام می‌دهند و بعضی از کشورهای دیگر نیز این اقدامات را دنبال می‌کنند.

در این طرح، تقویت سازوکارهای اقتصاد مقاومتی دنبال شده است. همچنین در کنار تثبیت نرخ ارز، بر کاهش تدریجی ارزش و نقش دلار، استفاده از پول ملی دیجیتال، بهره‌گیری از ظرفیت بریکس برای معرفی یک پول یا ارز مشترک و استفاده از ظرفیت اکو برای انجام مراودات تجاری با پول ملی یا ارز موردنظر تأکید شده است

استفاده از ظرفیت بریکس نیز یک فرصت طلایی است برای اینکه ما بتوانیم یک پول و یک ارز را در قالب کشورهای بریکس معرفی کنیم. قبلاً هم صحبت‌هایی در این زمینه مطرح بود، اما آمریکایی‌ها نگذاشتند این اتفاق بیفتد. الان نیز فرصت خوبی است که جمهوری اسلامی قاطعانه از این موضوع دفاع و حمایت کند و شرایط آن را مهیا سازد. کشورهای دیگر عضو بریکس نیز در واقع از آمادگی لازم برای دنبال کردن این مسیر برخوردار هستند.

برخی ظرفیت‌های بین‌المللی و سازمان‌های بین‌المللی دیگر نیز وجود دارد؛ مثل اکو. ما جزو فعالان اکو و از بنیان‌گذاران اکو هستیم. می‌توانیم بین کشورهای عضو اکو، مراودات تجاری را با پول خودمان یا ارزی که خودمان تشخیص می‌دهیم، انجام دهیم.

مجموعه این اقدامات سبب می‌شود که ما بتوانیم آقایی و سلطه دلار را از کشور حذف کنیم و سیطره دلار را از اقتصاد کشورمان برداریم و ریال را در مراودات تجاری، مراودات داخلی و فعل‌وانفعالات اقتصادی حاکم کنیم.

آیا موارد و راهکارهایی که به آنها اشاره کردید، در متن طرح سه‌فوریتی نیز پیش‌بینی و گنجانده شده است؟

در طرح سه‌فوریتی اقتصاد مقاومتی، ما موادی را به این موضوع اختصاص داده‌ایم. موادی نیز به مسئله طلا و نحوه معاملاتی که در ارتباط با این کالا وجود دارد، اختصاص پیدا کرده است. طلا نباید جایگزین پول ملی شود؛ یعنی هر عاملی که پول ملی ما را تضعیف کند، باید آن را از فعل‌وانفعالات اقتصادی کنار بگذاریم. نه اینکه آن را حذف کنیم و نه اینکه ارزش آن کاهش پیدا کند، بلکه باید کاری کنیم که ارزش پول ملی افزایش پیدا کند.

مباحث دیگر اقتصادی مثل نقدینگی و تورم نیز قابل کنترل هستند. حتی بهره بانکی یکی از موارد دیگری است که ما در طرح اقتصاد مقاومتی به آن توجه کرده‌ایم. در واقع، صفر کردن بهره بانکی موضوعی است که باید این اتفاق نیز بیفتد. هر کشوری که بهره بانکی را به صفر رسانده یا به حداقل رسانده، در عرصه اقتصادی توانسته است با جهش‌های بالایی مواجه شود.

در طرح اقتصاد مقاومتی، موضوعاتی از جمله جلوگیری از جایگزینی طلا با پول ملی، کنترل نقدینگی و تورم و کاهش بهره بانکی مورد توجه قرار گرفته است. همچنین سازوکارهایی برای ورود سرمایه‌های مردم به فعالیت‌های اقتصادی پیش‌بینی شده تا منافع حاصل به خود مردم بازگردد و از شکل‌گیری انحصار و رانت جلوگیری شود

البته بانک‌ها ممکن است بگویند که این کار احتمالاً درآمدهای آنها را کاهش می‌دهد یا مردم را دچار ابهام می‌کند، چراکه مردم پول خود را در بانک می‌گذارند تا سود بیشتری دریافت کنند. ولی نه؛ اگر واقعاً پولی که مردم به بانک می‌دهند وارد عرصه تولید شود و در چرخه مشارکت آنها در سرمایه‌گذاری اقتصادی قرار بگیرد، حتماً مردم هم راضی خواهند بود.

اتفاقاً ما در همین طرح اقتصاد مقاومتی تدابیری اندیشیده‌ایم تا مردم سرمایه‌های خود و دارایی‌هایشان را وارد فعالیت‌های اقتصادی کنند و در این فعالیت‌ها مشارکت داشته باشند و تمام آحاد مردم بتوانند حتی کوچک‌ترین و کمترین سرمایه‌های خود را نیز وارد چرخه اقتصادی کنند و سود و منافع حاصل از آن دوباره به جیب خود مردم بازگردد.

این رویکردی است که ما در طرح اقتصاد مقاومتی دنبال می‌کنیم؛ رویکردی که دقیقاً مغایر با آن اقداماتی است که شاید بعضی وقت‌ها در عرصه اقتصاد منجر به انحصار، سوءاستفاده و رانت می‌شود. ما تمام این موارد را سعی کرده‌ایم در این طرح که خیلی هم طولانی و پیچیده نیست، لحاظ کنیم. این طرح ۲۵ ماده و حدود ۳۰ تبصره دارد و ما سعی کرده‌ایم در نهایت سادگی، اولویت‌ها را در نظر بگیریم تا بتوانیم به مسائل اقتصادی پاسخ مناسب دهیم.

عنوان رسمی این طرح چیست؟ آیا این طرح با عنوان «اقتصاد مقاومتی» به مجلس ارائه شده است یا عنوان «طرح نجات اقتصادی کشور» برای آن در نظر گرفته شده است؟

طرح «اقتصاد مقاومتی»؛ در واقع، طرح سه فوریتی اقتصاد مقاومتی که ان‌شاءالله به قانون تبدیل خواهد شد، با هدف نجات اقتصاد کشور و برای نجات اقتصادی کشور ارائه شده است.

آیا در حال حاضر قوانین یا مقرراتی در این زمینه وجود ندارد؟ اگر چنین قوانینی وجود دارد، این طرح چه تفاوت‌ها و نوآوری‌هایی نسبت به سیاست‌ها و قوانین موجود دارد و قرار است چه خلأهایی را در چارچوب فعلی برطرف کند؟

ما قوانین اقتصادی مختلفی داریم در کشور، منتها آنچه ما در این طرح قانونی به آن پرداختیم، در واقع مواردی بوده که تا به حال به آن پرداخته نشده و روی زمین مانده است. مسئله ارز سال‌هاست کشور ما را تحت تأثیر قرار می‌دهد که ما در این طرح به آن پرداختیم.

آیا یکی از محورهای اصلی این طرح، تثبیت نرخ ارز است؟ در صورت مثبت بودن، چه سازوکارهایی برای دستیابی به ثبات در بازار ارز و جلوگیری از نوسانات آن پیش‌بینی شده است؟

ما در این طرح، تثبیت نرخ ارز را مطرح کرده‌ایم. عدد مشخص آن را در حال حاضر اعلام نمی‌کنم، چراکه ممکن است محل بحث و بررسی باشد، اما این نرخ، پس از تعیین و اعلام، باید به مدت پنج سال ثابت باقی بماند.

همچنین هرگونه معامله ارز خارج از این چارچوب و با نرخی غیر از قیمت اعلام‌شده، مصوب و تثبیت‌شده، ممنوع خواهد بود و در واقع جرم تلقی می‌شود.

با توجه به اینکه در این طرح، نرخ ارز برای یک دوره پنج‌ساله تثبیت می‌شود، آیا این سیاست مصداق قیمت‌گذاری دستوری تلقی نمی‌شود؟ منتقدان چنین رویکردی معتقدند تعیین دستوری قیمت می‌تواند پیامدهایی برای اقتصاد کشور به همراه داشته باشد؛ پاسخ شما به این نگرانی چیست؟

کالا ممکن است مشمول قیمت‌گذاری دستوری باشد، اما در مورد ارز، این حاکمیت بانک مرکزی است که باید اعمال شود. الان متأسفانه بانک مرکزی ما حاکمیت خود را بر قیمت ارز اعمال نمی‌کند و به قیمت ارز در بازار آزاد نگاه می‌کند و خودش را با آن تطبیق می‌دهد.