حجت‌الاسلام محمد وهاب‌زاده | سردبیر بهار وطن‌نیوز
آغاز عملیات اجرایی نخستین تراموای شهری کشور در تبریز، صرفاً افتتاح یک پروژه جدید عمرانی نیست بلکه آزمونی جدی برای مدیریت شهری، نظام تصمیم‌گیری و میزان پایبندی مدیران به مفهوم توسعه پایدار است. تبریز که همواره به عنوان شهر اولین‌ها شناخته می‌شود، این‌بار نیز می‌تواند پیشگام الگویی نوین از حمل‌ونقل پاک در کشور باشد. البته اگر این پروژه از مسیر عقلانیت، شفافیت و برنامه‌محوری خارج نشود.
چرا تراموا، و چرا تبریز؟
در شرایطی که کلان‌شهرهای ایران با ترافیک مزمن، آلودگی هوا و فرسودگی زیرساخت‌های حمل‌ونقل مواجه‌اند، بازگشت به مدل‌های کم‌هزینه‌تر و سازگار با محیط‌زیست یک ضرورت است، نه انتخاب. تراموا در مقایسه با مترو، هزینه ساخت و بهره‌برداری کمتری دارد، اجرای آن سریع‌تر است و بافت شهری را کمتر دچار اختلال می‌کند. از این منظر، انتخاب تراموا برای تبریز تصمیمی منطقی و متناسب با نیازهای امروز شهر ارزیابی می‌شود.
تبریز به دلیل ساختار معابر، پیشینه حمل‌ونقل ریلی و ظرفیت‌های فنی و مدیریتی، می‌تواند پایلوت ملی این نوع حمل‌ونقل باشد؛ مشروط بر آنکه تجربه تلخ پروژه‌های نیمه‌تمام گذشته، در این طرح تکرار نشود.
فرصت بزرگ؛ از کاهش آلودگی تا عدالت شهری
تراموای تبریز این ظرفیت را دارد که فراتر از یک وسیله جابه‌جایی، به ابزار تحقق عدالت شهری تبدیل شود. اتصال فرودگاه، پایانه‌ها و محورهای پرتردد به یک حلقه ریلی همسطح، می‌تواند دسترسی شهروندان به خدمات شهری را تسهیل کرده و وابستگی به خودروی شخصی را کاهش دهد؛ مسئله‌ای که مستقیماً به کاهش مصرف سوخت، آلودگی هوا و تصادفات شهری منجر خواهد شد.
در شهری که سال‌هاست هوای پاک به مطالبه عمومی تبدیل شده، تراموا می‌تواند نماد تغییر رویکرد از «شهر خودرو‌محور» به «شهر انسان‌محور» باشد.
اما چالش‌ها را نباید نادیده گرفت
با وجود همه مزایا، پروژه تراموا بدون چالش نیست. عبور خط از روی ۱۵ پل، روگذر و زیرگذر، نیازمند مطالعات دقیق فنی و ترافیکی است. اجرای شتاب‌زده یا غیراصولی می‌تواند به گره‌های جدید شهری و نارضایتی عمومی منجر شود. تجربه نشان داده است که پروژه‌های بزرگ، زمانی موفق‌اند که از ابتدا با مردم صادقانه سخن گفته شود و زمان‌بندی، هزینه‌ها و پیامدها به‌صورت شفاف اعلام گردد.
همچنین هم‌زمانی اجرای تراموا با پروژه‌های نیمه‌تمام مترو، ضرورت اولویت‌بندی و مدیریت منابع مالی را دوچندان می‌کند. تمرکز صرف بر آغاز پروژه‌های جدید، بدون تضمین بهره‌برداری به‌موقع، آفتی است که پیش‌تر نیز هزینه‌های سنگینی به شهر تحمیل کرده است.
شرط موفقیت؛ مدیریت واحد و نظارت مستمر
آنچه امروز به‌عنوان نقطه قوت پروژه تراموای تبریز مطرح می‌شود، اجماع کم‌سابقه میان مدیریت استان، شهرداری، شورای شهر و نمایندگان مجلس است. تداوم این انسجام، شرط اصلی عبور پروژه از پیچ‌های فنی و مالی پیش‌روست. در کنار آن، نظارت فنی مستقل، گزارش‌دهی دوره‌ای به افکار عمومی و پایبندی به برنامه ۲۴ ماهه اجرا، باید به مطالبه‌ای جدی تبدیل شود.
تبریز می‌تواند الگو شود؛ اگر…
تراموای تبریز می‌تواند الگویی ملی برای حمل‌ونقل پاک باشد؛ الگویی که سایر کلان‌شهرها نیز به آن اقتدا کنند. اما این «می‌تواند»، مشروط به آن است که پروژه به ویترین تبلیغاتی تبدیل نشود و از عقلانیت اجرایی فاصله نگیرد.
امروز تبریز در آستانه یک انتخاب مهم ایستاده است: یا تراموا به نماد کارآمدی مدیریت شهری و تنفس دوباره شهر بدل می‌شود، یا در صورت غفلت، به فهرست پروژه‌های پرهزینه و کم‌ثمر افزوده خواهد شد. قضاوت نهایی را نه مراسم آغاز، بلکه کیفیت اجرا و رضایت مردم تعیین خواهد کرد.

#تبریز #آذربایجان

#تراموا #مترو

#محمد_وهاب_زاده

#بهار_وطن #بهار_وطن_نیوز