به گزارش پایگاه خبری بهار وطن نیوز، ، در دیپلماسی اقتصادی، برخی سفرها تنها در تقویم ثبت نمی‌شوند؛ بلکه در مسیرهای جاده‌ای، ریل‌های در دست احداث و متن تفاهم‌نامه‌ها ادامه می‌یابند. سفر فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، به باکو از همین جنس بود؛ سفری که در آن گفت‌وگو جایگزین گمانه شد و پروژه‌ها از سطح توافق‌های پیشین به مرحله تعیین تکلیف‌های اجرایی رسیدند

شامگاه یکشنبه سوم اسفند ۱۴۰۴، وزیر راه و شهرسازی به منظور شرکت در هفدهمین اجلاس کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی ایران و جمهوری آذربایجان عازم باکو شد؛ اجلاسی که در روزهای چهارم و پنجم اسفند به ریاست او و شاهین مصطفی‌یف، معاون نخست‌وزیر جمهوری آذربایجان، برگزار شد.

در دستور کار این اجلاس، ارزیابی میزان اجرای مفاد یادداشت تفاهم نشست قبلی که بهمن‌ماه سال گذشته در تهران برگزار شده بود، قرار داشت. صادق پیش از سفر، در گفت‌وگو با خبرنگار پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، محورهای مذاکرات را «حمل‌ونقل، انرژی و تبادلات تجاری» عنوان کرده بود؛ حوزه‌هایی که به گفته او، طی یک سال گذشته رفت‌وآمدهای مستمر میان دو کشور را رقم زده است.

وی تأکید کرده بود که فاصله یک‌ساله میان دو کمیسیون، صرفاً فاصله زمانی نبوده، بلکه دوره‌ای از پیگیری‌های فنی، جلسات کارشناسی و هماهنگی‌های مستمر را در بر داشته است. همین پیوستگی، به گفته وزیر، یکی از مهم‌ترین عوامل جلوگیری از ایجاد خلأ در روابط دوجانبه بوده است.

دیدار در سطح عالی؛ گفت‌وگو با رئیس‌جمهور آذربایجان

صبح دوشنبه چهارم اسفند، پیش از آغاز رسمی نشست کمیسیون، صادق با الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان دیدار کرد. او در این دیدار، سلام مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران را ابلاغ و بر اهمیت روابط دوجانبه تأکید کرد.

در این گفت‌وگو، توسعه همکاری‌ها در بخش حمل‌ونقل، تقویت اتصالات منطقه‌ای، گسترش کریدورهای ترانزیتی، همکاری‌های انرژی و بهره‌برداری از زیرساخت‌های جدید مرزی محور بحث قرار گرفت. دو طرف همچنین درباره میادین مشترک نفتی در دریای خزر و نحوه استحصال منابع آن تبادل نظر کردند.

وزیر راه و شهرسازی در این دیدار، پیوندهای تاریخی، دینی و فرهنگی دو کشور را یادآور شد و توسعه روابط را در چارچوب سیاست همسایگی جمهوری اسلامی ایران دنبال کرد. در مقابل، رئیس‌جمهور آذربایجان نیز بر فرصت‌های گسترده پروژه‌های مشترک برای دو کشور و منطقه تأکید کرد.

در مراسم افتتاحیه هفدهمین کمیسیون مشترک، صادق با قدردانی از هیأت‌های کارشناسی دو کشور برای نهایی‌سازی پیش‌نویس یادداشت تفاهم، به تشریح مهم‌ترین شاخص‌های همکاری پرداخت.

وی اعلام کرد: حجم مبادلات تجاری دو کشور طی دو سال گذشته به حدود ۶۵۰ میلیون دلار رسیده است؛ رقمی که به گفته وزیر، روندی صعودی داشته اما همچنان با ظرفیت‌های پیش‌بینی‌شده فاصله دارد.

در حوزه ترانزیت، صادق از هدف‌گذاری ۱۵ میلیون تن ترانزیت در بال غربی کریدور شمال–جنوب تا سال ۲۰۳۰ خبر داد؛ هدفی که به گفته او، مستلزم افزایش بیش از سه‌برابری تردد ناوگان دو کشور و ارتقای ظرفیت‌های فرآیندی و زیرساختی در مرزهای مشترک است.

او به آمار تردد کامیون‌ها نیز اشاره کرد: بیش از ۵۰ هزار کامیون آذربایجانی وارد خاک ایران شده‌اند. در گفت‌وگوی تلویزیونی روز بعد، این عدد برای تردد سالانه کامیون‌های ایرانی حدود ۱۵۰ هزار دستگاه عنوان شد؛ نشانه‌ای از گستره مبادلات جاری.

کریدور ارس؛ تأکید بر مسیر غیرقابل جایگزین

یکی از محورهای برجسته این سفر، تأکید وزیر بر کریدور ارس بود. صادق در گفت‌وگو با شبکه تلویزیونی AnewZ آذربایجان تصریح کرد که کریدور ارس در حوزه جاده‌ای و ریلی فعال است و هیچ کریدوری نمی‌تواند جایگزین آن شود.

وی با اشاره به پایانه‌های مرزی بیله‌سوار، جلفا، پلدشت، آستارا و پل کلاله–آق‌بند، گفت آذربایجان از نظر تعداد پایانه‌های جاده‌ای و ریلی، یکی از گسترده‌ترین سطوح ارتباط مرزی را با ایران دارد.

در همین چارچوب، پروژه تعریض مسیر جلفا تا کلاله–آق بند در خاک ایران، احداث تونل‌ها و حذف نقاط پرحادثه‌ در حال اجراست. طرف آذری نیز اعلام کرده ظرف یک تا دو ماه آینده اقدامات مربوط به مسیر خود را تکمیل می‌کند و پایانه‌های مشترک ظرف چند ماه آینده قابل بهره‌برداری خواهد بود.

حلقه مفقوده رشت–آستارا؛ گرهی در مسیر شمال–جنوب

در بخش دیگری از گفت‌وگوها، وزیر راه و شهرسازی به کریدور شمال–جنوب پرداخت و مسیر ریلی رشت تا آستارا را حلقه مفقوده این کریدور دانست؛ مسیری به طول حدود ۱۶۰ کیلومتر که بر اساس توافق با روسیه، تملک اراضی آن بر عهده ایران و تأمین مالی ساخت آن با استفاده از وام روسیه انجام می‌شود.

به گفته صادق، بیش از ۱۲۰ کیلومتر از این مسیر در طول یک سال گذشته تملک شده و پیش‌بینی می‌شود ظرف یک ماه آینده کل مسیر تملک شود. هدف‌گذاری تکمیل این خط ریلی تا سال ۲۰۳۰ انجام شده است.

او همچنین از برگزاری نشست سه‌جانبه ایران، آذربایجان و روسیه به ابتکار باکو خبر داد و اعلام کرد نقشه راه ترانزیت ۱۵ میلیون تن کالا میان سه کشور در دست تنظیم است.

پل‌های مرزی تا پایانه‌های ریلی

در متن تفاهم‌نامه امضاشده در پایان اجلاس، موضوعات حمل‌ونقل جاده‌ای، مدیریت مرزها، توسعه حمل‌ونقل ریلی و اجرای پروژه‌های زیرساختی مورد توافق قرار گرفت.

پل کلاله–آق‌بند، پل آستارا، تعریض جاده کلاله به جلفا، اتصال ریلی کلاله به سیه‌رود و راه‌اندازی پایانه ریلی آستارا از جمله پروژه‌هایی بود که بر تسریع در اجرای آنها تأکید شد.

صادق در گفت‌وگوی زنده با شبکه خبر سیما اعلام کرد: پل کلاله–آق‌بند تا پایان سال تکمیل خواهد شد و تکمیل پایانه‌های مرزی با همکاری دو کشور در حال انجام است.

انرژی، آب و میادین مشترک نفتی

در دیدار با وزیر انرژی جمهوری آذربایجان، موضوعات مالی و اجرایی پروژه‌های مشترک سد خداآفرین و قیزقلعه‌سی مورد بررسی قرار گرفت. وزیر راه و شهرسازی بر تسریع در تعیین تکلیف مالی این پروژه‌ها تأکید کرد و پیشنهاد داد محاسبات مالی بر اساس اسناد موجود انجام و هزینه نهایی به‌صورت قطعی تعیین شود.

در حوزه برق، موضوع خرید ۲۰۰ تا ۳۰۰ مگاوات برق از آذربایجان در فصول پرمصرف سال مطرح و اتصال شبکه‌های برق ایران، آذربایجان و روسیه به‌عنوان یک طرح سه‌جانبه مورد تأکید قرار گرفت.

در بخش نفت نیز توسعه همکاری در بلوک‌های یک و دو نفتی و برگزاری کمیته فنی مشترک برای اجرای تفاهم‌نامه توسعه مشترک مطرح شد.

حل مسائل رانندگان و کریدور سه‌جانبه

در دیدار با وزیر حمل‌ونقل و توسعه دیجیتال آذربایجان، مسائل مرتبط با تردد رانندگان در قلمرو دو کشور بررسی و دستورات لازم برای تسریع در حل مشکلات صادر شد. همچنین مقرر شد کمیته حمل‌ونقل مشترک دو کشور حداکثر ظرف یک ماه آینده تشکیل جلسه دهد.

دو طرف توافق کردند نشست مشترک وزرای ایران، آذربایجان و گرجستان در سال ۲۰۲۶ در باکو برگزار شود تا کریدور سه‌جانبه فعال‌تر شود.

امضای سند در ۱۰ سرفصل

عصر دوشنبه چهارم اسفند، سند تفاهم هفدهمین اجلاس کمیسیون مشترک در ۱۰ سرفصل اصلی شامل حمل‌ونقل، انرژی، برق، آب و سایر حوزه‌های اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی به امضا رسید.

این سند، جمع‌بندی مذاکرات دو روزه و چارچوب همکاری‌های آتی را مشخص کرد؛ از زیرساخت‌های ریلی و جاده‌ای گرفته تا گردشگری، کشاورزی، گمرک، صنعت و سرمایه‌گذاری.

سفر در امتداد مأموریت همسایگی

سفر وزیر راه و شهرسازی به باکو، در امتداد سیاست توسعه روابط با همسایگان تعریف شد؛ سفری که در آن، کمیسیون مشترک از سطح گفت‌وگوهای کلی به مرحله تعیین زمان‌بندی، هدف‌گذاری کمی و امضای سند اجرایی رسید.

در پایان این سفر، صادق در جمع‌بندی خود بر پایبندی تهران و باکو به توسعه اتصالات ریلی و ارتقای تبادلات تجاری تأکید کرد و گفت برای حوزه‌های مختلف، زمان‌بندی و نقشه راه مشترک تنظیم شده است.

این سفر با امضای یک سند پایان یافت، اما مسیر آن در جاده‌های در حال تعریض، ریل‌های در حال تملک و پایانه‌های مرزی در حال تکمیل ادامه خواهد داشت؛ جایی که دیپلماسی اقتصادی از متن تفاهم‌نامه‌ها عبور می‌کند و به زیرساخت‌های ملموس تبدیل می‌شود.