شرکت شهرک های صنعتی مولود انقلاب؛ پیشتاز در توسعه ی اقتصادی و ایجاد اشتغاد در کشور

نقش شرکت های صنعتی در شکوفایی اقتصادی ایران، میراثی از انقلاب

گروه گزارش/زهرا ژرفی مهر:

شرکت شهرک‌های صنعتی، مولود انقلاب است. اگرچه سابقه ی ایجاد سازمان صنایع و شهرک‌های صنعتی در ایران به ۶۰ سال قبل برمی‌گردد، اما شرکت شهرک‌های صنعتی در سال ۱۳۶۴، پیرو مصوبه ی مجلس شورای اسلامی، تأسیس شد. در ابتدای فعالیت، این شرکت سه استان آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و اردبیل را پوشش می‌داد؛ تا اینکه در سال ۱۳۶۷ آذربایجان غربی و در سال ۱۳۷۲ اردبیل از آن جدا شدند.

وظیفه ی این شرکت، تأمین زیرساخت‌های صنعتی مورد نیاز در استان است که از طرف دولت انجام می‌شود. مأموریت اصلی شرکت، تأمین این زیرساخت‌ها در گستره ی جغرافیایی استان است تا عدالت صنعتی در استان

رعایت شود. در سال‌های اخیر، مأموریت دیگری نیز به این شرکت محول شده است که عبارت است از حمایت و پشتیبانی از واحدهای صنعتی در راستای توانمندسازی، ارتقای بهره‌وری و رقابت‌پذیر کردن آن‌ها در سطح جهانی.

در این راستا با سهراب فیض زاده،  مدیر عامل شرکت شهرک های صنعتی استان  آذر بایجان شرقی به گفتگو پرداختیم که خواندن آن خالی از لطف نیست.

تعداد واحد های  صنعتی موجود  در استان آذربایجان شرقی

مدیر عامل شرکت شهرک های صنعتی آذر بایجان شرقی  در مورد تعداد این شرکت ها در استان اظهار می دارد: در حال حاضر، ۵۷ شهرک صنعتی مصوب دولتی و ۱۲ شهرک غیردولتی در استان وجود دارد. از این ۱۲ شهرک غیردولتی، ۹ شهرک به بهره‌برداری رسیده‌اند و بقیه در مرحله ی تکمیل زیرساخت‌ها هستند. از ۵۷ شهرک دولتی نیز ۵۱ شهرک به مرحله ی واگذاری زمین رسیده‌اند و در حال بهره‌برداری هستند. تاکنون حدود ۶۰۰۶ قرارداد واگذاری با صنعتگران منعقد شده و حدود ۳۳۰۰ واحد به بهره‌برداری رسیده‌اند. این شرکت که ۱۰۰٪ دولتی است، تعامل بسیار خوبی با مجموعه‌های دولتی و نهادهای حاکمیتی، از جمله استانداری و فرمانداری‌ها در سطح شهرستان‌ها دارد و هماهنگی‌های لازم با نهادهای ذی‌ربط صورت می‌پذیرد.

وی می گوید: تعامل این شرکت با سایر دستگاه‌های دولتی، بیشتر در رابطه با دستگاه‌های خدمات‌رسان، از جمله وزارت نیرو (شرکت‌های توزیع و برق منطقه‌ای)، شرکت آب منطقه‌ای یا شرکت آب و فاضلاب، شرکت گاز و اداره کل ارتباطات (شرکت مخابرات) است. تا کنون تعامل خوبی با این دستگاه‌ها وجود داشته است، اما تقاضای صنعتگران و سرمایه‌گذاران بیش از فعالیت‌های انجام شده است. آذربایجان شرقی استانی است که بیشترین فعالیت‌های بخش خصوصی در آن صورت می‌گیرد؛ به همین دلیل، هر چه زیرساخت ایجاد شود، باز هم کمبود وجود دارد و نیاز بیشتری به تعامل، کمک و مساعدت دستگاه‌های خدمات‌رسان است. این موضوع در اسناد بالادستی و قوانین و مقررات نیز پیش‌بینی شده است.

وی  می افزاید: چالش عمده، بحث برق و ناترازی آن است که در این رابطه اقداماتی در حال پیگیری است. چالش دیگر، بحث زیرساخت‌ها برای ارائه ی انرژی برق به صنعتگران، یعنی پست‌های توزیع و فوق توزیع است. به دلیل استقبال مضاعف سرمایه‌گذاران در این استان، با این مشکل مواجه هستیم که در گذشته نیز پیگیری شده و در حال حاضر نیز به شدت در حال پیگیری است. در حال حاضر، برای فاز عملیاتی شهرک‌های صنعتی، به ویژه در عملیات واگذاری، نیاز فوری حداقل ۲۰۰ مگابایت برق داریم تا بتوانیم این مقدار را در اختیار صنعتگران قرار دهیم. متأسفانه سرعت تأمین این نیاز با سرعت ورود سرمایه‌گذاران و صنعتگران به بازار هماهنگ نیست.

فیض زاده  در مورد چالش های بیش روی شهرک صنعتی می گوید: در بحث آب با چالش‌های عمده‌ای مواجه هستیم، به ویژه در شهرک‌های صنعتی که بیشترین اشتغال و بهره‌وری از آب را دارند. برای هر یک لیتر در ثانیه آب، حدود ۸۵ شغل به‌صورت مستقیم در سطح شهرک‌های صنعتی ایجاد می‌شود که این موضوع در هیچ رده شغلی دیگری قابل مقایسه نیست. خوشبختانه صنعت موفق به حل این مسئله شده و انتظار داریم که با توجه به کمبود منابع آبی در دریاچه ارومیه، مردم شغل‌های جدیدی را پیدا کنند. با این وجود، در حال حاضر، در بسیاری از شهرک‌های صنعتی با مشکل آب مواجه‌ایم. اگرچه مردم و سرمایه‌گذاران تا حدی تحمل می‌کنند، اما این مسئله مانع توسعه می‌شود. در بسیاری از شهرستان‌ها، واقعاً به دلیل کمبود منابع آبی، توسعه صنعتی متوقف شده است.

وی می گوید: اگر این مهم با جدیت بیشتری پیگیری شود، می‌توانیم به پیشرفت‌های خوبی دست یابیم. در این راستا، اقداماتی نظیر استفاده از آب‌های بازچرخانی و بهره‌برداری از پساب تصفیه‌خانه‌های شهری را پیگیری می‌کنیم. اما این اقدامات برای همه صنایع قابل اجرا نیست؛ مثلاً برای صنایع فلزی و کانی‌های غیر فلزی و همچنین صنایع غذایی به آب با کیفیت مناسب نیاز داریم. به عنوان مثال، ما یک شهرک نسبتاً بزرگ داریم که تنها با یک چاه کشاورزی تأمین می‌شود، اما متأسفانه این موضوع در بسیاری از جاها عملیاتی نمی‌شود و مشکل ایجاد می‌کند.

مصوبه های  ایراد شده در دولت شهید رییسی

مدیر عامل شرکت شهرک های صنعتی در خصوص مصوبه های دولت سیزدهم می گوید: در خصوص تأمین نیرو برای واحدهای بزرگ، مصوبه‌ای که وجود دارد، مربوط به ماده ۱۶ قانون جهش دانش بنیان است. این قانون نمی‌گوید هر واحد صنعتی باید برای خود نیروگاه بسازد. اگر چنین باشد، فلسفه ی وجود وزارت نیرو چیست؟ به‌خصوص در حوزه صنایع کوچک، این واحدها نمی‌توانند برای خود نیروگاه بسازند، چرا که بیش از ۹۵ درصد صنایع کوچک هستند. صنایع بزرگ، مانند فولاد مبارکه، می‌توانند به راحتی آب را از خلیج فارس انتقال دهند و توانایی و سرمایه ی لازم برای ساخت نیروگاه‌های خورشیدی یا ترکیبی را دارند. اما آیا صنایع کوچکی که با پنج یا شش نفر شروع به کار می‌کنند، می‌توانند چنین کاری انجام دهند؟ قطعاً نمی‌توانند. لذا نیاز است که دولت در این زمینه کمک کند.

وی می گوید: قانون جهش دانش بنیان نیز به صاحبان واحدهای صنعتی که مصرف بالای یک مگاوات دارند، تکلیف کرده که تا ۵ سال، ۵ درصد انرژی خود را از طریق نیروگاه‌های تجدیدپذیر تأمین کنند. ما هم به عنوان پشتیبانی از واحدهای صنعتی، پیگیری‌های لازم را انجام می‌دهیم، زیرا مشکلات آن‌ها، مشکلات ما نیز است. نیروگاه‌های خورشیدی موضوعات متعددی دارند که ما و اتاق بازرگانی در حال پیگیری آن هستیم. معاونت اقتصادی و عمرانی استانداری به شدت در حال تلاش است تا بتوانیم نیروگاه‌های بزرگی را در استان راه‌اندازی کنیم. در این راستا، ما هم به عنوان حامی صنعتگران در کنار آن‌ها هستیم و این موضوع را دنبال می‌کنیم

وی  می افزاید: تا به حال، حدود ۷ ساختگاه برای تأسیس این نیروگاه‌ها به سازمان ساتبا (سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر) پیشنهاد داده‌ایم و خوشبختانه توانسته‌ایم نظر تایید سه مورد از آن‌ها را جلب کنیم. در شهرک صنعتی«بعثت»، محدوده‌ای را برای تفکیک قطعات مشخص کرده و زیرساخت‌های آن را در حال اجرا هستیم. در این خصوص فراخوانی داده‌ایم، اما متأسفانه تعداد زیادی از سرمایه‌گذاران پاسخ ندادند. اخیراً، جلسه‌ای در معاونت اقتصادی و عمرانی استانداری برگزار شد که در آن موضوع تعیین تکلیف این پروژه‌ها مطرح بود. اگر سرمایه‌گذاران تمایل نداشته باشند، ما می‌توانیم این پروژه‌ها را به افراد دیگری واگذار کنیم؛ زیرا تقاضا بسیار زیاد است. شخصاً پیگیر این موضوع هستم و تلاش می‌کنیم از ظرفیت‌های موجود در سطح شهرک‌ها بهره‌برداری کنیم. مشکل اصلی ما نه در زمین، بلکه در تأمین نیازهای سرمایه‌گذاری و چگونگی خرید دولت و بازگشت سرمایه است. نمایندگان مجلس و معاونت استانداری به شدت این موضوع را پیگیری می‌کنند.

موانع پیش روی،  پروژه های شهرک های صنعتی

فیض زاده در مورد موانع موجود عنوان می کند:  مانع اصلی در این پروژه‌ها به خطوط انتقال و پست‌های فوق‌العاده برق بازمی‌گردد. برای تولید انرژی خورشیدی، نیاز است بتوانیم به شبکه برق متصل شویم و این عمل زمانی ممکن است که پست‌های برق و خطوط انتقال در دسترس باشند. پست‌های ما در سطح شهرک‌ها عموماً پست‌های سیار با ظرفیت‌های کوچکی هستند که معمولاً ۶۰ تا ۷۰ درصد نیازها را تأمین می‌کنند. ما با مشکلات مالی دولت در خصوص ایجاد پست‌های توزیع آگاهیم، اما تولیدکنندگان بزرگ در حال رهبری اتاق بازرگانی برای ایجاد کنسرسیوم‌هایی هستند که بتوانند به صورت جمعی به راه‌اندازی پروژه‌های بزرگ اقدام کنند. این کنسرسیوم‌ها می‌توانند هزینه‌های مربوط به خطوط فوق توزیع را به عهده بگیرند و به همین ترتیب حدود ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ مگاوات نیروگاه‌های خورشیدی راه‌اندازی کنند.

شعارسال،  سرمایه گذاری برای تولید

مدیر عامل شرکت شهرک های صنعتی در مورد بیانات مقام معظم رهبری در سال جاری اظهار می دارد: انتظار می‌رود که با عملیاتی شدن این موضوعات، شرایط بهتری برای تولیدکنندگان و سرمایه‌گذاران فراهم شود. در کنار این مباحث، مقام معظم رهبری به درستی اشاره کردند که نجات اقتصاد ما با افزایش تولید ممکن خواهد بود. ما نیز در تلاشیم تا در زمینه سرمایه‌گذاری برای تولید، امکانات لازم را فراهم کنیم.

یعنی اگر کسی بخواهد تولید را آغاز کند و خود بخواهد زمینی از بیرون تهیه کند، با مشکلاتی نظیر تغییر کاربری و تأمین خدمات مواجه خواهد شد که ممکن است این فرآیند چندین سال طول بکشد. اما در شهرک‌های صنعتی، فلسفه ی وجودی آن‌ها همین است که ما زمین را آماده کرده، زیرساخت‌ها را فراهم کنیم تا هر کس که اراده کرد، بلافاصله بتواند زمین را بگیرد و با داشتن زیرساخت‌ها، به راحتی کار خود را آغاز کند.

وی می گوید:  در این رابطه اقداماتی را به شدت پیگیری می‌کنیم. به عنوان مثال، در حال حاضر در حال توسعه شهرک صنعتی«بعثت» هستیم و فاز ۴ هزار هکتاری این شهرک را در حال پیگیری داریم. این فاز یک پتانسیل بسیار خوب برای استان و به‌ویژه مرکز استان خواهد بود. اگر این فاز به مرحله ی  اجرایی برسد، هیچ مشکلی برای سرمایه‌گذاری در زمینه تولید نخواهیم داشت. مساحت کل شهرک «بعثت» ۱۰۸۰۰ هکتار است و این بزرگ‌ترین شهرک صنعتی کشور محسوب می‌شود. در حال حاضر، فاز جدیدی که درخواست کرده‌ایم و به استانداری پیشنهاد داده‌ایم، ۴۰۰۰ هکتار از اراضی ملی است که به محض تأیید این درخواست، فاز قبلی ما تکمیل خواهد شد. در حال حاضر، سرمایه‌گذاران استقبال بسیار خوبی نشان می‌دهند و کار ساخت و سازهایشان را آغاز کرده‌اند.

وی  می افزاید: علاوه بر این، در بعضی مناطق دیگر نیز شهرک‌های جدید در حال توسعه است. ما در «خواجه، خاروانا، هوراند و شهرستان جدید لیلان» نیز پیگیر راه‌اندازی نواحی صنعتی هستیم تا بتوانیم زیرساخت‌ها را آماده کنیم و مردم آنجا نیز در زمینه تولید فعالیت کنند. از جمله فعالیت‌ها، ما در حال اجرای فاز توسعه شهرک «شبستر» در حد ۱۰۰ هکتار هستیم که امسال عملیاتی خواهد شد. همچنین در حال تکمیل زیرساخت‌های شهرک شهید «سلیمی» هستیم. پیشنهاداتی برای ایجاد شهرک‌های جدید آماده کرده‌ایم و اگر آقای رئیس‌جمهور به استان سفر کنند، می‌توانیم آن‌ها را ارائه دهیم. چون فرآیند تصویب در دولت زمان‌بر است، اگر بتوانیم در سفر‌های استانی مصوبات لازم را بگیریم، بهتر خواهد بود.(خبرنگار نوشت: آقای رییس جمهور این پاراگراف را بخوانید)

وی ادامه می دهد: ما همچنین بسیار علاقمندیم که بخش خصوصی به ساخت شهرک‌ها ورود پیدا کند. سیاست دولت این است که بر اساس اصل ۴۴ قانون اساسی، بخش خصوصی به این حوزه بیاید. امیدواریم که حداقل دو شهرک خصوصی امسال راه‌اندازی شود و ما آماده‌ایم که در این زمینه به آن‌ها کمک کنیم و مجوزهای لازم را صادر نماییم. علاوه بر عملیات مستقیمی که دولت انجام می‌دهد، بخش خصوصی نیز پای کار خواهد آمد تا بتوانند با هزینه‌های خود، شهرک‌های صنعتی را راه‌اندازی کنند و مردم بتوانند در آن‌ها سرمایه‌گذاری کنند.

خبر های خوش برای صنعت گران و کارگران

فیض زاده در آخر  با خبر های خوب برای صنعتگران و کارگران خاطر نشان شد:  در این سال امیدواریم بتوانیم زیرساخت‌ها را تأمین کرده و سرمایه‌گذاری‌ها را تسهیل کنیم. دولت در حال آماده‌سازی یک بسته حمایتی است که وظایف دستگاه‌ها در راستای سیاست‌های کلی که مقام معظم رهبری مطرح کرده‌اند، مشخص خواهد شد. اگر دستگاه‌ها بتوانند وظایف خود را به درستی انجام دهند، قطعاً نتیجه بهتری خواهیم گرفت  یک سری اقدامات را آغاز کرده‌ایم، از جمله بحث تسهیلات تلفیقی. ما تفاهم‌نامه‌ای با بانک توسعه تعاون امضا کرده‌ایم تا بتوانیم به صورت محدود به تأمین سرمایه سرمایه‌گذاران و صنعتگران کمک کنیم. امیدواریم که دولت این بسته را به زودی ابلاغ کند و ما در این راستا حرکت خواهیم کرد.

وی می گوید:  به سرمایه‌گذاران و صنعتگران عزیز اعلام می‌کنم که در استان ما خوشبختانه مشکل سرمایه‌گذاری وجود ندارد. با وجود آقای استاندار، که فردی اقتصادی و کارآمد هستند، مسائل به خوبی پیگیری می‌شوند. با رهبری ایشان، تمامی دستگاه‌های متولی مکلف به همکاری و همراهی شده‌اند. ما در زمینه تأمین زیرساخت‌ها به هیچ عنوان با مشکلاتی که در برخی استان‌ها وجود دارد، مواجه نیستیم. در برخی استان‌ها، به دلیل کمبود زمینه صنعتی، کار بسیار سخت‌تر است. اما خوشبختانه با فعالیت‌ها و مساعدت‌هایی که انجام داده‌ایم، ما در تأمین زیرساخت‌ها و زمین‌های صنعتی هیچ مشکلی نداریم. در حال حاضر، ما یک شهرک سرمایه‌گذاری خارجی داریم که به عنوان یک نمونه کشوری شناخته می‌شود. به همت استاندار آذر بایجان شرقی، در حال پیگیری برای عملیاتی کردن شهرک شماره دو سرمایه‌گذاری خارجی نیز هستیم.