از ریاست جمهوری، محمدرضا عارف روز شنبه در دیدار با اساتید علوم سیاسی و روابط بین الملل با اشاره به شرایط خاص آغاز به کار دولت چهاردهم، افزود: عبور از این شرایط بدون تحلیل دقیق دانشگاه‌ها و بهره‌گیری از جلسات نخبگی ممکن نیست و سیاست خارجی باید در خدمت اقتصاد و تقویت سرمایه اجتماعی قرار گیرد.

معاون اول رئیس جمهور افزود:«دولت از نخستین روزهای فعالیت خود با شرایط جنگی مواجه بود؛ از شهادت مهمان رسمی کشور در تهران تا تحمیل جنگ دوازده‌روزه از سوی دشمن و واقعیت این است که در تمام این مدت عملا در شرایط جنگی دولت را اداره کرده ایم.»

وی با اشاره به جنگ ۱۲ روزه افزود: با وجود فشارهای سنگین، به‌ویژه در حوزه معیشت، آمادگی دولت مانع از آن شد که دشمن بتواند سرمایه اجتماعی کشور را تضعیف کرده و مردم را با خود همراه سازد.

عارف با بیان اینکه دشمن پس از ناکامی در عرصه نظامی، میدان تقابل را تغییر داد، تصریح کرد: حادثه سنگین دی‌ماه با هزینه‌های مادی و معنوی گسترده، بخشی از راهبرد فروپاشی و اجرای عملیاتی شبه‌کودتا بود که با اقدامات سازمان‌یافته دنبال شد؛ اما حضور مردم در ۲۲ دی، این پروژه را ناکام گذاشت.

شفافیت در قبال حوادث دی‌ماه

معاون اول رئیس‌جمهور در ادامه با اشاره به تشکیل «ستاد ویژه پیگیری حوادث دی» اعلام کرد: برای نخستین بار، فهرست رسمی جان‌باختگان منتشر شد. وی با اشاره به فضاسازی‌های اولیه درباره آمار کشته‌شدگان گفت: دشمن تلاش داشت ارقام غیرواقعی را از ۱۲ هزار نفر به ۸۰ هزار نفر برساند، اما پس از انتشار لیست رسمی، حتی یک مورد نیز به آن افزوده نشد.

به گفته عارف، برگزاری مراسم چهلم جان‌باختگان، فراهم‌سازی امکان برگزاری مراسم در دانشگاه‌ها برای همه تشکل‌های دانشجویی و تسهیل فرآیند شهید محسوب‌کردن جان‌باختگان از دیگر اقدامات دولت در این زمینه بوده است که البته کارهای زیاد دیگری نیز باید انجام دهیم.

ضرورت تحلیل علمی و روایت دقیق دانشگاه‌ها

عارف تأکید کرد: «راهبرد تعامل با نخبگان، یک شعار نیست بلکه ضرورتی راهبردی است.» وی افزود: دولت معتقد است حوادث دی‌ماه باید به‌صورت دقیق و علمی تحلیل شود تا از تکرار آن جلوگیری شود. به همین منظور، رئیس‌جمهور نیز از دانشگاه‌ها خواسته است روایت مستند و تحلیلی خود را ارائه دهند.

او تصریح کرد: دولت به جلسات نخبگی نیاز دارد و مراکز علمی و پژوهشی باید با ارائه تحلیل‌های عمیق، در تصمیم‌سازی‌های کلان نقش‌آفرین باشند.

سیاست خارجی؛ پرهیز از نگاه بسته و افراطی

در ادامه این نشست، علی‌اکبر صالحی رئیس بنیاد ایران شناسی، با هشدار نسبت به نگاه محدود به مسائل بین‌المللی گفت: افراط و تفریط در سیاست خارجی موجب از دست رفتن فرصت‌های طلایی می‌شود؛ تصمیمی که می‌توانست عامل موفقیت باشد، در اثر تأخیر یا رویکرد نادرست به عامل عقب‌نشینی تبدیل می‌شود.

وی تأکید کرد: حل مسئله روابط بین‌الملل، زمینه‌ساز حل بسیاری از مشکلات اقتصادی و اجتماعی است و کشور باید از آشفتگی در تعاملات جهانی خارج شود.

بازتعریف جایگاه ایران در نظم جهانی

حسین سلیمی استاد دانشگاه ، بر ضرورت بازگرداندن دولت به جایگاه واقعی خود در معادلات داخلی و خارجی، انجام اصلاحات واقعی و تشکیل کمیته حقیقت‌یاب از سوی انجمن‌های علمی برای بررسی حوادث دی‌ماه تأکید کرد.

دیاکو حسینی تحلیلگر سیاسی نیز با اشاره به تغییر ماهیت نظام بین‌الملل اظهار داشت: جهان دیگر تک‌قطبی نیست و درک ما از روابط بین‌الملل باید به‌روز شود. وی ایجاد موازنه قوا، قرار دادن سیاست خارجی در خدمت اقتصاد و بازشناسی هویت ژئوپلیتیک ایران را ضروری دانست.

رفع تأخر تاریخی در تصمیم‌گیری

دکتر دهقانی فیروزآبادی بر ضرورت فهم دقیق مناسبات قدرت‌های بزرگ تأکید کرد و گفت: ما در تصمیم‌گیری‌ها با تأخر تاریخی مواجهیم و در ایجاد ساختارهای لازم نیز دیر اقدام می‌کنیم. تقویت توان دفاعی، افزایش رضایت عمومی، ارتقای تاب‌آوری ملی و بهره‌گیری از دیپلماسی حداکثری از الزامات پیش‌رو است.

گفت‌وگوی صلح‌طلبانه همراه با آمادگی

محسن بهاروند دیپلمات وزارت امور خارجه با اشاره به تجربه‌های دیپلماتیک گذشته گفت: هرگاه روابط خارجی سامان یافته، مسائل داخلی نیز تسهیل شده است. وی افزود: باید پیام صلح‌طلبی ایران به افکار عمومی جهان منتقل شود و از تکرار خطای تاریخی طرح حداکثری مطالبات و پذیرش حداقلی نتایج در مذاکرات پرهیز کنیم.

اردشیر نوریان، کارشناس سیاسی نیز بر اهمیت مدیریت تنش‌های خارجی با در نظر گرفتن شرایط داخلی تأکید کرد.

در پایان، مجید محمد شریفی تحلیلگر سیاسی با انتقاد از «عقلانیت دیررس» در سیاست خارجی گفت: تصمیم‌سازی‌ها باید جمعی و مشورتی باشد. همچنین لازم است در بازتعریف آرمان‌های اجتماعی، واقعیت‌های نسل جدید مورد توجه قرار گیرد.